على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3890

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اندوهناك و بى خود از اندوه و سرگشته و ترسناك . ولهان ( valh n ) ا . ع . نام شيطانى كه بر مىانگيزاند مردم را بر بسيار ريختن آب در وضو گرفتن . ولهان ( valah n ) م . ع . وله ولها و ولهانا . ر . وله . وله‌زده ( valah - zade ) ص . پ . هاى اول ملفوظ و هاى دويم غير ملفوظ - عاشق و ديوانه خشم ديده و قهر كشيده . وله‌زده ( vale - zade ) ص . پ . هر دو ها غير ملفوظ - خشمگين و قهرآلود . ولهى ( valh ) ص . ع . مؤنث ولهان : زن اندوهناك و بى خود از اندوه و سرگشته و ترسناك . ولى ( valy ) ا . ع . قرب و نزديكى . و باران بعد باران وسمى . ولى ( valy ) م . ع . وليه يليه وليا ( از باب حسب ) : نزديك او شد و از باب ضرب لغتى است قليل الاستعمال . و جلس مما يليه اى مما يقاربه . و نيز ولى : حصول ثانى بعد از اول بدون فصل . يق : و ما يليه يعنى آن چيزى كه بلافاصله پس از آن در مىآيد . و نيز ولى : باريدن باران پس از باران وسمى . يق : وليت الارض ( مجهولا ) . و نيز باريدن باران پس از باران . ولى ( vol ) ع . ج . وليا . ولى ( vali ) پ . ياى مجهول كلمه استثنا . ر . وليك و و ليكن . ولى ( valiyy ) ا . ع . باران دويم بهارى و باران بعد باران وسمى . ج : اولية . و دوست ضد عدو و صديق و يار و مددگار . و نگهبان . و متصرف در امور كسى . و كل من ولى امر احد فهو وليه . ج : اولياء و گاه ولى اطلاق مىگردد بر معتق و عتيق و پسر عم . و ناصر و حافظ نسب . و صهر و صديق خواه مذكر باشد و يا مؤنث . و نيز ولى : نزديك . يق : داره ولى دارى : خانه او نزديك خانه من است . ولى ( valiyy ) و ( vali ) ا . پ . مأخوذ از تازى - درست صديق و يارىدهنده . و صاحب و خداوند . و آنكه از جانب كسى توليت در كارى داشته باشد . و بنده نيك قرب درگاه بارىتعالى جل شانه . و ولى خدا : بنده نيك خدا و مرد پارسا . و ولى دم : خويشاوند نزديكى كه نامزد مىشود براى انتقام خون . و ولى عهد : كسى كه براى جانشينى و خلافت منتخب شده باشد . و ولى كامل : آنكه در بندگى خداوند تبارك و تعالى به حد كمال رسيده باشد . وليا ( voly ) ص . ع . مؤنث اولى . ج : ولى و ولييات . وليات ( valiyyat ) ع . ج . ولية . وليان ( vely n ) ا . پ . نام قصبه‌اى از توابع قزوين . ولية ( valiyyat ) ا . ع . توشه‌اى كه زن جهة مهمانى فرود آيندگان فراهم مىكند . و پشماگند و آنچه زپر پشماگند گسترند . ج : ولايا . و قولهم : كالبلايا رؤسها فى الولايا : يعنى الناقة التى كانت تعكس على قبر صاحبها ثم تطرح الولية على راسها الى ان تموت . و نيز ولية : حكومت و قضاوت و قدرت . و قرابت و دوستى . يق : انه لبين الولية . و نيز ولية : مؤنث ولى : زن صديق . ج : وليات . يقال : هن وليات الله و عدوات الله . ولية ( valiyyat ) ص . ع . دار ولية : خانه نزديك . وليج ( valij ) ا . ع . كرانه . و كوه . و كوچه . و كفليز انگبين . ج : لج . وليجة ( valijat ) ا . ع . وليجة الرجل : خاصه و برگزيده مرد و نهانى آن . و آنكه از اهل كسى نباشد ولى طرف اعتماد وى بود . و كسى كه در قومى درآمده باشد . يقال : هو وليجتهم اى لصيق بهم . ج : ولائج . وليح ( valih ) ع . ج . وليحة . وليحة ( valihat ) ا . ع . جوال و جلت و زنبيل . ج : وليح و ولائح . وليخ ( valix ) ا . ع . جامه‌اى از كتان . وليخة ( valixat ) ا . ع . شير دفزك . و گل تنك . وليخة ( valixat ) ص . ع . ارض وليخة : زمين درهم پيچيده گياه . وليد ( valid ) ا . ع . زاده و مولود . و كودك . و بنده . ج : ولدان و ولدة . و ام الوليد : ماكيان . و نيز وليد : از اعلام است . المثل : امر لا ينادى وليده : اين مثل را در خير و شر هر دو مىگويند يعنى به حدى مشغول‌اند در آن كار كه اگر كودكى به چيزى گرانمايه دست درازى كند وى را منع نمىكنند . وليدات ( volayd t ) ع . ج . مصغر ولدة كه بمعنى همزاد باشد . وليدة ( validat ) ا . ع . مؤنث وليد . و كودك مادينه . و پرستار . ج : ولائد . و زن زاييده شدهء ميان عرب . وليدون ( volayduna ) ع . ج . مصغر لدة كه بمعنى همزاد باشد . وليس ( valis ) و وليسه ( valise ) ص . پ . خوب و خوش و زيبا و خوش صورت و خوش‌نما .